5. Sınıf Türkçe Paragraf Türleri - Düşünceyi Geliştirme Yolları Testleri Çöz

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi sıralı/kronolojik metin yapısına örnek olabilir?

A) Geleneksel Türk kahvesi, hazırlanış biçimi ve ikram usulüyle kültürel bir değerdir. Köpüğü bol olmalı, yanında mutlaka bir bardak su ve lokum ile sunulmalıdır. Kahve içmek sadece bir alışkanlık değil, aynı zamanda bir sohbet vesilesidir. B) Resim sanatında renk kullanımı, sanatçının duygularını ve mesajlarını izleyiciye aktarmasında önemli bir araçtır. Özellikle modern resimde canlı renkler, çoğu zaman bir başkaldırıyı ya da dikkat çekici bir duyguyu temsil eder. Sanatçıların renk tercihleri, dönemsel anlayışa göre değişiklik gösterebilir. C) Beşamel sos yapmak için önce tencerede tereyağı eritilir ve üzerine un ilave edilerek kısık ateşte kavrulur. Ardından yavaş yavaş süt eklenir ve topaklanmaması için sürekli karıştırılır. Kıvam alan karışıma tuz atılır, birkaç dakika kaynatıldıktan sonra beşamel sos hazır hâle gelir. D) Sosyal medya, bireylerin kendini ifade etme biçimlerini dönüştürmüş; günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir. Bu platformlarda içerik üretimi, etkileşim ve görünürlük gibi unsurlar kullanıcı davranışlarını şekillendirmektedir.

Soru 2

Kilim, Anadolu'nun geleneksel dokuma sanatlarından biridir ve kökeni çok eskilere dayanır. Genellikle yün ipliklerle el tezgâhlarında örülen kilimler, çeşitli renk ve desenlere sahiptir. Her desenin kendine özgü anlamları bulunur ve bu desenler, yöresel kültürlerin izlerini taşır. Kilim dokumacılığında kullanılan teknikler ve motifler kuşaktan kuşağa aktarılır. Kısaca kilim hem işlevsel hem de kültürel bir değerdir.

Bu metnin yazılış amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bir konuyu açıklamak ve bir işin nasıl yapılacağını göstermek B) Bir kavramı açıklamak ve bir nesneyi okuyucuya tanıtmak C) Bir olayı kişi, yer ve zaman unsurlarıyla okuyucuya aktarmak D) Bir olayı, varlığı, kişiyi, manzarayı veya mekânı zihinde canlandırmak

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi betimleme paragrafına örnek olabilir?

A) Alaçatı; begonvilin canlı mor ve pembe çiçekleriyle sarılmış, güneşin altın ışıklarıyla parıldayan cumbalı, tatlı taş konakları ve nostaljik Arnavut kaldırımlı yollarıyla büyüleyici bir yer. Rumlardan miras kalan zarif mimari, her detayıyla korunmuş; yeni yapılar ise aynı özenle, eskiyle uyum içinde inşa edilmiş. B) Bulut, yangından çok korkmuştu ve endişeyle olan biteni anlamaya çalışıyordu. Anneannesinin evine bir daha gidemeyeceğini düşündü. Bu düşünce, Bulut'u daha da kaygılandırmıştı. Neyse ki komşular yangını görür görmez itfaiyeye haber vermişti. İtfaiye araçları geldi, itfaiyeciler yangını söndürdü. Korkulan başa gelmemişti, herkes rahat bir nefes aldı. C) Nevruz, baharın gelişini simgeleyen köklü bir gelenektir. Nevruz Bayramı'nda ateşten atlanılır, halk oyunları oynanır ve yöresel yemekler paylaşılır. Gün boyu süren kutlamalar, doğanın uyanışını ve yeni başlangıçları coşkuyla karşılamanın ifadesidir. D) Sipsi, Ege Bölgesi'ne özgü nefesli bir çalgıdır. Sipsi, özellikle zeybek oyunlarında kullanılır ve bölge halk müziğinde önemli bir yer tutar. Geleneksel Ege kültürünün karakteristik enstrümanlarından biridir.

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi bilgilendirici metin yapısına örnektir?

A) Başımda korkunç bir ağrıyla gözlerimi yavaşça araladım. Oda, karanlık ve sessizdi. Ne kadar uzun süredir uyuduğumu bir türlü algılayamıyordum. B) Sendeleyerek yürüyüp dışarı çıktım. Kapıyı kapatmak için arkamı döndüğümde sosyal hizmet uzmanı telefonunu kulağına yapıştırmış bile. Baktığımı görmüyor. C) Savaş ve Barış, Rusya'da Napolyon Savaşları sırasında geçen bir romandır. Roman, beş aristokrat ailenin hayatlarını ve Napolyon'un Rusya'yı işgali sırasında yaşadıkları deneyimleri konu alır. D) Kasabadan getirdiği eşyalarını dolaba yerleştirdi. Her birinin ayrı ayrı anısı vardı. İstanbul'a gelmeyi hiç istemese de işsizlik ve hayat şartları nedeniyle bu büyük, kalabalık şehre taşındı.

Soru 5

Günümüzde birçok insan, sabahları güne hazırlanmak için çeşitli rutinler geliştiriyor. Kimi kitap okuyor, kimi meditasyon yapıyor, kimisi de sadece sessizlikte dinlenmeyi tercih ediyor. Bu alışkanlıklar kişiye göre değişiyor. - - - -

Bu parça aşağıdakilerin hangisiyle devam ettirilirse öyküleyici bir metne dönüşür?

A) Sessizlikte geçirilen birkaç dakikanın zihinsel dinginliğe katkısı, bilimsel araştırmalarla da desteklenmektedir. B) Bazı uzmanlar sabah rutininin, kişinin gün içindeki verimliliğini doğrudan etkilediğini söylüyor. C) Sabah alışkanlıkları, bireyin yaşam kalitesi Uzerinde önemli bir rol oynar. Bu nedenle herkes kendine uygun bir sabah rutini belirlemelidir. D) O sabah, alışkanlığımın dışına çıktım. Kitabı bir kenara bırakıp camı açtım. Karşı apartmanın çatisinda kediyle serçenin dansı vardı. Gülümseyip kahvemi yudumladım.

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi tanıtma paragrafına örnek olabilir?

A) Tulum, Karadeniz'e özgü, deri torbaya hava üflenerek çalınan nefesli bir çalgıdır. Sert ve gür sesiyle özellikle yayla şenliklerinde çalınır. Bölgenin kültürel mirasında önemli bir yere sahiptir ve geleneksel ritüellerde de sıkça kullanılır. B) Sabah kalktığımda odanın içi tamamen sessizdi. Perdeleri araladım, sokağın bomboş hâli beni şaşırttı. Bugün farklı bir gün olacağı belliydi, içimde hem bir heyecan hem de hafif bir huzursuzluk vardı. C) Müzik dinlemek, bireyin ruh hâlini olumlu yönde etkiler. Aynı zamanda odaklanmayı artırarak öğrenme süreçlerini destekleyici bir rol üstlenir. Bazı araştırmalar, düzenli müzik dinlemenin stresi azalttığını ve zihinsel performansı artırdığını göstermektedir. D) Hava kirliliği; sanayi faaliyetleri, motorlu taşıt kullanımı ve bireysel enerji tüketimi gibi etkenlerle her geçen gün artmaktadır. Bu durum, solunum yolu hastalıklarının çoğalması, ekosistem dengesinin bozulması ve iklim değişikliğinin hızlanması gibi ciddi sonuçlara neden olmaktadır.

Soru 7

Aşağıdakilerin hangisinde paragraf türü yay ayraç içinde yanlış gösterilmiştir?

A) Fotoğraf makineleri, anı ölümsüzleştirmek için kullanılır. Hem amatörler hem profesyoneller için çeşitli modeller vardır ve sürekli gelişmektedir. (Öyküleme) B) Dağlar, beyaz bulutların arasında görünüyor, ağaçların yeşili her yeri kaplıyordu. Hava tertemiz, kuşlar neşeyle ötüyordu. (Betimleme) C) Adam hızlı adımlarla evinden çıktı, kapıyı sertçe kapattı. Telefonuna baktı, geç kalmıştı. Aceleyle sokakta yürürken planlarını düşünüyordu. (öyküleme) D) Festivaller, insanların bir araya gelip ortak mutluluğu paylaştığı özel zamanlardır. Genellikle müzik, dans ve çeşitli etkinliklerle kutlanır. Amacı, toplumun kültürel bağlarını güçlendirmektir. (Tanıtma)

Soru 8

Kız isteme, evliliğe giden yolda ilk adım olarak kabul edilir. Önce damat ve ailesi belirlenen günde gelin evine gider. Ardından söz hakkı genellikle aile büyüğüne verilir ve “Allah'ın emriyle” başlayan isteme konuşması yapılır. Son olarak kahveler ikram edilir, bu sırada damadın kahvesine tuz konması geleneksel bir şaka olarak uygulanır.

Bu metnin yazıldığı metin yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Belirli bir yer ve zaman diliminde yaşanmış ya da kurgulanmış bir olay, açık ve anlaşılır bir biçimde anlatılmıştır. B) Önceliksonralık ifadeleri kullanılarak bir durumun ya da olayın gerçekleşme zamanı ya da sırası verilmiştir. C) Düşünceler, belirli bir olay örgüsü çerçevesinde kurgulanarak karakterlerin yaşadıkları üzerinden okuyucuya aktarılmıştır. D) Bir olay, varlık, kişi, manzara veya mekân okuyucunun zihninde ayrıntılı ve canlı bir şekilde canlandırılmıştır.

Soru 9

Güneş ışınları, klorlu ve tuzlu su, saçın protein yapısında bozulmalara neden oluyor. Bozulan protein yapısıyla birlikte saçlarda incelme, kopma ve kırılmaların yanı sıra saç renginde solma izleniyor. Yaz sonunda saç uçlarında çatallaşma, tararken saçın kolayca kopması ya da saç boyasının beklenenden önce akması bu durumun belirtilerindendir.

Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisi vardır?

A) Benzetme B) Karşılaştırma C) Tanımlama D) Örneklendirme

Soru 10

Hayatı iyi karşılamanın sırrını bulabilmek için her şeyden önce gülümsemeyi öğrenmeli. Şu kıssayı siz de duymuşsunuzdur: Her hadiseyi güler yüzle karşılayan bir adama, “Eh... Hayatta başarılı olduğun için sen tabii daima gülersin. Ama biz öyle miyiz ya?” demişler. Adam bir kere daha gülmüş, “Yanılıyorsunuz hem de çok yanılıyorsunuz. Ben hayatta başarılı olduğum için gülmüyorum. Tam tersine! Güldüğüm için hayatta başarılı oluyorum.” demiş. Bu söz boşuna söylenmiş bir söz değildir. İçinde bilinmesi gereken bir gerçek saklı.

Bu metinde,
I. Karşılaştırma
II. Tanımlama
III. Benzetme
IV. Örneklendirme

düşünceyi geliştirme yollarından hangileri kullanılmıştır?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) III ve IV

Soru 11

Sosyal, siyasi, ekonomik, sanatsal vb. konularda bilgi vermek, bir düşünceyi savunmak, açıklama yapmak veya bir tezi kanıtlamak amacıyla yazılan yazılara makale denir. One sürülen görüşler ortaya konulurken açıklama, tartışma gibi anlatım biçimleri ve tanık gösterme, örnekleme, sayısal verilerden yararlanma, karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yollarına başvurulur.

Bu metinde,
I. Tanımlama
II. Benzetme
III. Örneklendirme
IV. Karşılaştırma

düşünceyi geliştirme yollarından hangileri kullanılmıştır?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) III ve IV

Soru 12

Okyanus sularının 2000 metre derinlerine kadar inebilen robotik cihazlarla toplanan veriler, sulardaki ısınmanın derinlere ve kutuplara doğru yayılmakta olduğunu gösteriyor. Örneğin, Grönland açıklarında yapılan ölçümlerde su sıcaklıklarının normalin 1-2 derece üzerinde seyrettiği rapor edildi. 2020'de ilk kez sıcak Atlantik sularının Kuzey Kutbu'na sızdığı görüldü. Deniz buzları altlarındaki sıcak sular sebebiyle tarihteki en düşük ikinci seviyeyi gördü.

Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangileri vardır?

A) Benzetme — Tanımlama B) Örneklendirme — Benzetme C) Karşılaştırma — Örneklendirme D) Tanımlama — Karşılaştırma

Soru 13

Dünyada kitaptan güzel ne vardır ki? İşte önünüzde iki yüz, üç yüz sayfalık bir deniz... Ne olduğunu, neden bahsettiğini bilmiyorsunuz. Yalnız ismini görüyorsunuz. Yazarını da tanımıyorsunuz. Sadece biliyorsunuz ki bir romandır. Hiç durmadan açın; belki içinde elemleri, sevinçleri, muhabbetleri veya nefretleri sizi alakadar edecek bir veya birkaç insanla tanışacaksınız.

Bu metinde düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmuştur?

A) Karşılaştırma B) Tanımlama C) Örneklendirme D) Benzetme

Soru 14

Misafirlik her vakit iyi değildir fakat ne çare. İnsan, yaz geldi mi her biri eşsiz bahar ülkesini andıran gezinti yerlerine gitmek hevesinden de kendini alamıyor. Mesela Boğaz'ın Hisarlar'dan ötede ne kadar semti, mahallesi varsa oralarda hiç olmazsa bir gece kalmak, Adalar'ı gezmek, Kadıköy'den Kartal tarafına doğru uzanmak yaşamın bir şartıymış gibi geliyor insana.

Bu metinde aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangileri kullanılmıştır?

A) Benzetme — Örneklendirme B) Karşılaştırma — Tanımlama C) Benzetme — Tanımlama D) Karşılaştırma — Örneklendirme

Soru 15

Şiir, tanımı zor bir edebiyat türüdür. Şiirin pek çok tanımı yapılmıştır. Bu tanımlar şiiri anlamaya ve ondan zevk almaya yardımcı olmaz. Bunlar çoğunlukla yapıldıkları dönemin şiir zevk ve anlayışını yansıtır. Şiirde kelimelerden çok, kelimelerin nasıl kullanıldığı önemlidir. Şiir dili, günlük dilden oldukça farklıdır; günlük dilde anlatım doğrudan ve sadeyken şiir dili yoğun ve imgelerle yüklüdür.

Bu metinde,
I. Karşılaştırma
II. Tanımlama
III. Benzetme
IV. Örneklendirme

düşünceyi geliştirme yollarından hangileri kullanılmıştır?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) III ve IV

5. Sınıf Türkçe Paragraf Türleri - Düşünceyi Geliştirme Yolları Testi

Cevap Kağıdı

Diğer Testler