6. Sınıf Fen Bilimleri Elektriğin İletimi ve Direnç Testi

Şekilde elektrik panosu, yangın tüpü, tahta çubuk ve plastik paspasın duvara göre konumları verilmiştir.



Elektrik panosu yakınındaki ekipmanlar ile ilgili,
I. Plastik paspas olabilecek kazalara karşı pano görevlisini korumak amacıyla konulmuş olabilir.
II. Duvarda asılı tahta çubuk kaza anında pano görevlisine müdahaleyi kolaylaştırmak için iletken maddeden üretilmiştir.
III. Çıkabilecek olası yangına karşı yangın tüpü pano yakınına yerleştirilmiştir.

yapılan açıklamalardan hangileri doğrudur?

Hipotez: Metallerin elekirik iletkenliği farklıdır.

Hipotezi test etmek isteyen araştırmacı metal kablo, özdeş ampul ve piller kullanarak elektrik devreleri kuruyor.

Buna göre araştırmacının kurduğu elektrik devreleri aşağıdakilerden hangisi gibi olabilir?

Özdeş ampul ve pillerden oluşan devrelerde kullanılan tellerin özellikleri yukarıda verilmiştir.



Ampul parlaklığının iletken telin boyuna ve iletken telin cinsine bağlı olduğunu göstermek isteyen bir araştırmacı bu devrelerden hangilerini kullanmalıdır?

Bir araştırmacı pil, kablo ve ampul kullanarak test uçları açık olacak şekilde bir elektrik devresi tasarlıyor.



Buna göre sadece yapılan deney ve gözlem sonuçları değerlendirildiğinde aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Bilim uygulamaları dersinde iki farklı öğrenci grubunun yaptığı deneyler ve ulaştığı sonuçlar aşağıda verilmiştir.

Grupların yaptığı deneyler ile elde ettikleri sonuçları değerlendiren öğretmen tüm sınıfa deneyler ile ilgili bazı açıklamalar yapıyor.



Buna göre aşağıdakilerden hangisi öğretmenin sınıfa yaptığı açıklamalardan biri olamaz?

Aşağıda devrede reosta sürgüsü başlangıç konumundan numaralandırılmış bölümlere dokundurularak ampul parlaklığındaki değişim gözlemleniyor.



Reosta sürgüsü numaralandırılmış bölümlere dokundurulduğunda başlangıç durumuna göre ampul parlaklığındaki değişim aşağıdakilerden hangisi gibi olur?

Örnek 1: Mert, yaz tatilinde ailesi ile birlikte dedesine ziyarete gitmişti.
Dedesi köyde yeni yaptırdığı evin duvarlarını ördürmüş, sıra tesisatının döşenmesine gelmişti. Mert elektrikçinin çalışmasını dikkatle gözlemlerken kullanılan kabloların değişik renklerde olduğunu ancak hepsinin içinde bakır tel bulunduğunu fark etti. Elektrik direklerindeki tellerin ise alüminyumdan yapıldığını biliyordu. Bunun nedenini araştırdığında alüminyumun bakıra göre daha ucuz ve hafif bir metal olduğunu ancak elektriksel direncinin bakıra göre daha fazla olduğunu öğrendi.
Örnek 2: Evlerimizdeki elektrik tesisatlarında direncin küçük olması istendiğinden kalın teller tercih edilir. Ütü, saç kurutma makinesi ve su ısıtıcısı gibi cihazlarda ise kullanılan tellerin dirençlerinin büyük olması gerekir. Bunun için ince teller kullanılır.
Yukarıda elektriksel direnci etkileyen faktörlerle ilgili iki örnek verilmiştir.



Buna göre örneklerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Maddelerin elektrik enerjisinin geçişine karşı gösterdiği zorluğa “direnç” adı verilir.



Buna göre öğrencilerin yaptığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

Görselde yapısında büyük dirençli tel kullanılan bazı elekirikli aletlere örnekler verilmiştir.



Bu elektrikli aletlerle ilgili,
I. Direnci büyütmek için iletkenin dik kesit alanı artırılır.
II. Büyük dirence sahip tel kullanmak elektrik enerjisinin daha fazla ısı enerjisine dönüştürülmesinde etkilidir.
III. Elektrikli aletlerin bazılarında elektriksel direncin fazla olması istenir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Elektrik devrelerinde devrenin direncini artırıp azaltmak için reosta adı verilen araçlar kullanılır. Reostalar aslında birer dirençtir. Fakat diğer dirençlerden farklı olarak reostalarda direnç değerleri artırılıp azaltılabilir.

Tuna proje ödevi olarak Şekil "deki devreyi kuruyor. Devrede ampul, pil ve iletken tel kullanan Tuna, devre semasını Şekil II’deki gibi çiziyor. Daha sonra test ucunu A, B ve C noktalarına temas ettirerek ampul parlaklığındaki değişimi gözlemliyor.



Buna göre Tuna'nın kurduğu devre ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Aydın özdeş pil ampul ve aynı cins maddeden yapılmış uzunluk ve dik kesit alanları farklı iletken teller kullanarak üç ayrı elektrik devresi kuruyor.
Kurduğu devrelerdeki ampullerin parlaklığı ile ilgili aşağıdaki grafiği çiziyor.



Buna göre Aydın'ın kurduğu devrelerde kullandığı iletken tellerin uzunluk ve dik kesit alanları aşağıdakilerden hangisi gibi olabilir?

Fen bilimleri dersinde Fatih Öğretmen test uçları açık bir elektrik devresi kuruyor. Öğrencilerden sınıfa getirdiği malzemelerin elektrik iletkenliğini hazırlanan devreyi kullanarak test etmelerini istiyor. Arda, Buğra ve Nazlı elektrik devresinin test uçlarına üçer malzemeyi yerleştirerek iletken olup olmadıklarını test ediyor.
Öğrencilerden;
Arda; testinde iki yalıtkan, bir iletken madde,
Buğra; iki iletken, bir yalıtkan madde,
Nazlı; üç iletken madde tespit etmiştir.



Buna göre Arda, Buğra ve Nazlı elektrik devresinin test uçlarında aşağıdaki malzemelerden hangilerini kullanmış olabilir?

Bir maddenin öz direnci arttıkça iletkenliği azalır.
Kerem, 8 cm uzunluğunda ve 0, 5 mm çapındaki tungsten teli ve pil kullanarak oluşturmuş olduğu kıvrımlı teli içi su dolu kabın içine yerleştirmiş (Düzenek |!) ve 30 dakika sonra ilk sıcaklığı 20°C olan suyun son sıcaklığını 22 °C olarak ölçmüştür. Kerem devrenin direnci az olduğundan suyun yeteri kadar ısınmadığını fark etmiş ve yaptığı araştırma sonucunda yukarıdaki tabloya ulaşmıştır. (Tablo 1)



Buna göre Kerem aşağıdaki uygulamalardan hangisini yaparsa eşit sürede suyun son sıcaklığını en yüksek değerde ölçebilir?

Yandaki şekilde güç kaynağının uçlarına bağlanan kabloların boş uçları test devresi olarak kullanılacaktır. Bu test uçlarına 0, 9 mm kalem ucu bağlandığında kalem ucunun elektrik enerjisinin geçişine direnç gösterdiği ve akkor hâlini alarak tıpkı ampul gibi ortamı aydınlattığı görülmüştür. Ortamın daha fazla aydınlanmasını isteyen Hakkı Bey, aynı uzunlukta 0, 3-0, 5-0, 7 milimetre kalınlığındaki kalem uçlarıyla deneyi tekrarlamak istemektedir.



Direnç büyük olduğunda kalem ucunun daha fazla ısınacağı bilindiğine göre aşağıdaki grafiklerden hangisi doğru olur?

Bir öğrenci kurduğu devrede reosta sürgüsünü iletkenin numaralandırılmış bölümlerine dokundurarak üç farklı durum için devrenin direncini ölçüyor.



Yapılan ölçüm sonuçlarına göre,
I. Reosta sürgülerinin konumları değiştirilmeden tüm devrelere özdeş ampul bağlanırsa L devresindeki ampulün parlaklığı en fazla olur.
II. Devredeki iletkenlerin uzunlukları arasında K > M > L ilişkisi vardır.
III. Öğrenci yaptığı deney ve ölçüm sonuçlarıyla iletkenin dik kesit alanının dirence etkisini gözlemlemiştir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir iletkenin elektrik enerjisine karşı gösterdiği zorluğa direnç denir. En iyi iletkenlerin bile elektrik enerjisinin geçişine karşı uyguladığı bir direnç değeri vardır. Direnç elektrik enerjisinin ısı enerjisine dönüşmesine neden olur. Bu durum çeşitli ev aletlerinin yapımında kullanılır. Örneğin fırının içerisinde elektrik enerjisini ısı enerjisine çevirmeye yarayan rezistans adı verilen direnci büyük bir tel bulunur. Ayla Hanım'ın fırını tepsiye koyduğu yiyeceklerin orta kısmını iyi pişirmemekte, kenarlarını ise fazla kızartmaktadır. Ayla Hanım bu durumdan şikayetçi olduğu için fırının rezistansını usta bir kişiden değiştirmesini istemiştir.

Ayla Hanım'ın fırınına takılacak yeni rezistans aşağıdaki şekillerden hangisi gibi olursa fırına konan yiyeceklerin her yeri eşit derecede pişebilir?

X, Y, Z ve T maddelerinin sahip oldukları direnç değerleri Grafik I'de, direncin uzunluk ile ilişkisi Grafik II'de, direncin kesit alanı ile ilişkisi Grafik III’te verilmiştir.



Buna göre özdeş pil, iletken tel ve ampul kullanılarak oluşturulan devrelerde hangi ampul en parlak ışık verir?

Gece karanlıkta çevremizdeki nesneleri görebilmemizi sağlayan ampullerin içinde iletken tel bulunur. Bu iletken tele filaman adı verilir. Filamanlar genellikle tungsten metalinden yapılır. Bu telin dik kesit alanı küçültülür ve uzunluğu artırılır. Ampulün içine sığabilmesi için de sarmal (spiral) hâle getirilir.



Akkor filamanlı ampul ile ilgili verilen bilgi ve görsele göre,
I. Filamanın direnci yüksek hale getirilerek ışık saçması sağlanır.
II. Akım noktaları iletken maddelerden yapılır.
III. Ampulün yapımında kullanılan tüm maddeler elektrik iletkenidir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir iletkenin direnci ohmmetre (direnç ölçer) ile ölçülür.
İletken bir telin direncini ölçmek için aşağıdaki deney düzeneği hazırlanmıştır. İletkenin uzunluğu 4 cm olduğunda direnç ölçer 1Ω'u göstermektedir.



Yapılan ikinci ve üçüncü ölçümde direnç ölçerin sırasıyla 2Ω ve 1Ω'u gösterdiği bilindiğine göre test uçları cetvel üzerindeki iletkenin hangi noktalarına dokundurulmuş olabilir?