7. Sınıf Fen Bilimleri Güneş Sistemi ve Ötesi Testi

Dünya’nın yörüngesinde bir işleve hizmet etmeyen insan yapımı nesnelerin tümü uzay kirliliğine neden olur. Bu nesnelerden bazıları Dünya’nın yörüngesinde çok hızlı bir şekilde dönmektedir. Dönüş hızları bir mermiden yaklaşık yedi kat daha büyüktür. Aşağıdaki görsellerde 1957’den günümüze kadar Dünya’yı çevreleyen nesnelerin durumu gösterilmektedir.

Verilen bilgiler ve görseller dikkate alındığında,
I. 1957’den itibaren uzay teknolojileri alanında ciddi gelişmeler sağlanmıştır.
II. Kirliliğin Dünya’dan görünmemesinin sebebi nesnelerin çok hızlı hareket etmeleri olabilir.
III. Uzay kirliliği Şekil III’teki gibiyken yörüngeye gönderilen uzay aracı daha çok tehlike altındadır.
yorumlarından hangileri doğrudur?

Uzaya gitmek için devasa yakıt tankları olan roketler kullanılır. Bu tanklar ve diğer ekipmanlar Dünya’ya geri dönmez ve yörüngede kalır. Bazı durumlarda roket kalıntıları parçalanır ve binlerce küçük enkaz Dünya yörüngesine yayılır.
Uzay kirliliğinin nedenlerinden biri de bu roket kalıntılarıdır.
Yeniden kullanılabilir roket teknolojisini geliştiren özel bir uzay şirketi, uyduyu uzaya gönderdikten sonra dikey olarak Dünya’ya iniş yapabilen roket geliştirmiştir.
Bu şirketin, uzay kirliliğini engellemek adına yaptığı çalışmanın önemini aşağıdakilerden hangisi en iyi ifade eder?

Dünya’nın çevresinde değişik yörüngelerde dönen ve artık herhangi bir işlevi olmayan insan yapımı cisimlerin tümü uzay kirliliği olarak adlandırılır.
Aşağıdaki grafikte uzay kirliliğinin yıllara göre değişimi verilmiştir.

Grafikte verilen bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Verilen habere göre aşağıdaki cisimlerden hangisi manyetik hurda toplayıcının uzaya gönderilme sebeplerinden biri olamaz?

Dünya’nın yörüngesinde birikmeye devam eden uzay çöplerinin, yeni uzay araçları için çarpışma tehlikesine yol açabileceği endişesi giderek artmaktadır.

Günümüzde uzay kirliliğinin geldiği durum görselde gösterilmektedir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi uzay kirliliğini azaltmaya yönelik bir çözüm olamaz?

Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi InSight uzay aracı gibi teknolojik gelişmelerin faydalarındandır?

Güneş’ten başka yıldızların etrafında dolanan gezegenlere ötegezegen adı verilir.
Ötegezegenleri keşfetmek için tasarlanan Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS) 18 Nisan 2018’de uzaya fırlatılmıştır. İstatistiğe dayanan tahminler TESS’in geçiş olaylarını gözleyerek yaklaşık 1500 gezegenin keşfinde rol alacağını göstermektedir.

TESS’in kapsama alanı 2009-2018 yılları arasında görev yapan ötegezegen avcısı Kepler Uzay Teleskobu’nun incelediği alanın yaklaşık dört yüz katına denktir. Dört geniş açılı kamerası sayesinde iki yıl içinde gökyüzünün %85’ini tarayabilecek bir kapasiteye ulaşması beklenmektedir.
Buna göre TESS hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Astronomideki hedefler teleskop seçiminde etkilidir. Aşağıda teleskopların kullanım özelliklerine ait bir tablo verilmiştir.

Bu tabloya göre yapılan,
I. Ay’ın evreleri aynalı teleskoba göre mercekli teleskopla daha net görülür.
II. Güneş sistemi dışındaki gök cisimlerinin incelenmesinde aynalı teleskoplar daha iyi sonuç verir.
III. Uzay istasyonlarındaki bilim insanları arasında irtibat sağlanması için radyo teleskoplar tercih edilir.
yorumlarından hangileri doğrudur?

Aynı teknolojiye sahip iki teleskobun çektiği aynı gök cismine ait fotoğraflar aşağıda verilmiştir.

Uzay boşluğuna gönderilen teleskopların daha net görüntüler elde edebilmesinin nedenleri arasında hangisi yer almaz?

Bir öğretmen Fen Bilimleri dersinde öğrencileriyle birlikte “Basit bir teleskop yapalım” etkinliğini aşağıdaki tabloya göre gerçekleştirecektir.

Etkinlik sonrasında öğrenciler teleskoplarıyla birlikte eve gidip gece gökyüzüne baktıklarında bazı öğrenciler gökcisimlerini daha yakından gözlemleyememiştir.
Yönergeyi eksiksiz yerine getiren öğrencilerden bazılarının gözlem yapamamasının sebebi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Aydınlatma araçlarının gereksiz ve yanlış kullanımı kirliliğe neden olur. Işık kirliliği, çevre kirliliklerinin küresel ve en hızlı büyüyen türlerinden biridir.
Aşağıdakilerden hangisi 1 numaralı aydınlatmanın yarattığı etkilerden biridir?

Rasathane, uzay boşluğunda meydana gelen her türlü değişikliğin gözlemlenmesi, verilerin toplanması ve incelenmesi için sabit teleskoplar kullanılarak inşa edilen gözlem merkezleridir. Teleskobun bulunduğu yer çevresel ışık kaynaklarına ne kadar uzak ise gözlemlediğimiz alandan teleskoba o kadar çok ışık ulaşır. Gözlem yapacağımız yer, uzaydan alacağımız görüntüleri olumsuz yönde etkileyebilecek çeşitli ışık kaynaklarından uzak ve rakımı yüksek yerler olmalıdır. Bunun dışında rasathaneler kurulurken bulutsuz gece sayısının fazla olduğu, havadaki nem oranının düşük olduğu bölgeler tercih edilmelidir.
Öğretmen yukarıdaki bilgileri verdikten sonra dört öğrencisinden rasathane kurmak için uygun bir bölge araştırmalarını istiyor. Öğrenciler araştırmaları sonucu buldukları bölgeleri aşağıdaki haritaya işaretliyorlar. Bulmuş oldukları bölgenin coğrafi ve iklim koşullarını bir kâğıda not alarak harita üzerine sabitliyorlar.

Bu çalışma sonucunda hangi öğrencinin tespit ettiği yere rasathane yapılması en uygundur?

Görkem, verilen malzemeleri kullanarak aşağıdaki modeli yapar. Modeldeki şişelerin etrafını dürbün ve büyüteç kapanmayacak şekilde alüminyum folyo ile kaplar.

Görkem büyük şişeyi eliyle sabit tutup bir diğer eliyle de küçük şişeyi ileri geri hareket ettirirken kapı dürbününden bakmaya başlar. Görüntüdeki değişimleri arkadaşına gösterir. Modelin amacına uygun şekilde çalıştığını görür.
Buna göre Görkem’in yaptığı modelle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Yıldızlar da canlılar gibi doğar, büyür ve ölürler.
İnsanların ve yıldızların yaşam süreçleri arasında bir ilişki kurulmak isteniyor.

Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğru olabilir?

Havanın açık olduğu bir günde gökyüzünden geçen bir gök cisminin arkasında uzunca bir iz bıraktığı gözlenmiştir.

Bu gök cismi ile ilgili,
I. Kuyruğa sahip olan bir yıldız türüdür.
II. Kuyruklu yıldız olarak adlandırılan bir gök taşıdır.
III. Bıraktığı izin sebebi yapısındaki buzların erimesidir.
yargılarından hangileri doğrudur?

Aşağıda bazı kavramlar ve bilgiler verilmiştir.

Verilen kavramlarla bilgiler eşleştirildiğinde açıkta kalan kavramla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bulutsular, çoğunlukla hidrojen ve helyum elementinden oluşan gaz ve toz bulutlarıdır. Etraftaki gaz ve toz genişlemeye devam etse de bir süre sonra kütle çekiminin etkisiyle bir araya gelirler. Bir araya geldikçe oluşan yığın gittikçe büyür ve kütle çekimi güçlenir. Sonunda bu gaz ve toz bulutu o kadar yoğunlaşır ki kendi kütle çekimi altında çöker. Bu çöküş yığının merkezindeki maddenin ısınmasına sebep olur ve bu sıcak çekirdek bir yıldızın hayatının başlangıcı hâline gelir. Böylece bir yıldızın doğuşu gerçekleşir.
Buna göre bir yıldızın oluşumunda aşağıdaki aşamalardan hangisi gerçekleşmez?

Aşağıdaki görselde A bir ağacı, B ağacın bir dalını ve C bu dalda bulunan bir yaprağı temsil etmektedir.
Bir öğrenci verilen bu görsel ile “Güneş Sistemi ve Ötesi” ünitesinde öğrendiği bazı kavramları eşleştirmek istiyor.

Öğrenci, görseldeki büyüklükleri dikkate alarak,
I. A evreni, B Samanyolu Gök Adası’nı, C ise Güneş’i temsil eder.
II. A uzayı, B evreni, C ise Andromeda Adası’nı temsil eder.
III. A galaksiyi, B takımyıldızını, C ise bir yıldızı temsil eder.
eşleştirmelerinden hangilerini yapabilir?